วันพุธที่ 15 ตุลาคม พ.ศ. 2557

แนวโน้มของเทคโนโลยีการศึกษา



             การศึกษาในยุคเทคโลยีสารสนเทศและการสื่อสารที่กำลังเฟื่องฟู การเชื่อมต่อแบบไร้สายสามารถทำได้ในทุกที่ของสัญญาณโทรศัพท์และไวไฟเข้าถึงจะทำให้โฉมหน้าของการศึกษาในอนาคตเปลี่ยนแปลงไป วิ่งที่เข้ามีเปลี่ยนแปลงการเรียนการสอนของครูอาจารย์ในอนาคตคือเทคโนโลยีการศึกษา  โดยเฉพาะสื่อเทคโนโลยีสารสนเทศ ซึ่งแนวโน้มเทคโนโลยีการศึกษาทีจะมีบทบาทด้าานต่างๆ ในอนาคตของประเทศไทยคือ
  • สื่อสังคมออนไลน์จะเป็นสื่อที่มีอิทธิพสูงต่อการเรียนรู้ 
  • แทบเล็ตและโมบายเลินนิ่ง 
  • โปรแกรมออนไลน์ที่เป็นที่นิยม

          การเปลี่ยนแปลงทางการศึกษาที่จะเกิดขึ้นในอนาคตเป็นผลมาจากองค์ประกอบ 3 ประการ ดังนี้
  1. ปัญหาหรือวิกฤตการณ์ที่เกิดขึ้นในปัจจุบัน  และแนวโน้มของปัญหาที่คาดว่าจะเกิดขึ้นในอนาคต
  2. เอกลักษณ์  ค่านิยม  และเจตคติในปัจจุบัน   รวมถึงแนวโน้ม
  3. ความรู้และเทคโนโลยีที่มีอยู่ในปัจจุบัน และที่จะมีขึ้นในอนาคต
           มิลเลอร์  (Willam C.  Miller , 1981  อ้างจาก  ครรซิต  มาลัยวงษ์  2540 : 39)  สรุปว่าการศึกษาในอนาคตจะเปลี่ยนแปลงไป ดังนี้
  1. จัดเป็นการศึกษาในระบบน้อยลง
  2. ค่าใช้จ่ายจะต้องถูกลง
  3. สอนเรื่องที่ไม่เป็นประโยชน์มากขึ้น
  4. สอนเป็นระบบรายบุคคลมากขึ้น
  5. สอนในเรื่องที่เห็นจริงเห็นจังมากขึ้น
  6. สอนเรื่องเกี่ยวกับมนุษย์ธรรมมากขึ้น
  7. บทเรียนสนุกสนานมากขึ้น
  8. เป็นการเรียนตลอกชีวิต










ความรู้เบื้องต้นเกี่ยวกับเทคโนโลยีและสื่อสารการศึกษา




          ในปัจจุบันเทคโนโลยีและการสื่อสารกลายเป็นส่วนหนึ่งในชีวิตประจำวันของมนุษย์เราโดยเฉพาะ
อย่างยิ่งในด้านการศึกษามีการจัดตั้งศูนย์บริการทางเทคโนโลยีและสื่อสารการศึกษาขึ้นมาเพื่อดูแล
ในเรื่องของการใช้เทคโนโลยีและสื่อสารการศึกษาจึงนับได้ว่าเป็นจุดเริ่มต้นที่ดีที่ประเทศไทยของเรา
จะได้ดำเนินกิจการด้านการศึกษาให้ทัดเทียมนานาอารยประเทศโดยมุ่งเน้นการพัฒนาและการจัด
การระบบเทคโนโลยีและสื่อสารการศึกษาที่เหมาะสมเข้ามาใช้ในการจัดการศึกษาและเพื่อยกระดับ
มาตรฐานการศึกษา 

พัฒนาการทางเทคโนโลยีและสื่อสารการศึกษา
         ชาวกรีกโบราณ  ได้ใช้วัสดุในการสอนประวัติศาสตร์ และหน้าที่พลเมือง  ด้วยการแสดงละครเพื่อสร้างเจตคติทางจรรยาและการเมือง  ใช้ดนตรีเพื่อสร้างอารมณ์  โดยเฉพาะอย่างยิ่งการศึกษาของชาวกรีก  และโรมันโบราณ  ยังได้ย้ำถึงความสำคัญของการศึกษานอกสถานที่ด้วย  การสอนศิลปวิจักษ์  ในสมัยนั้นได้ใช้รูปปั้น  และแกะสลักช่วยสอนแล้ว  คนสำคัญ ๆ ของกรีกและโรมันสมัยนั้น  ต่างเห็นความสำคัญของทัศนวัสดุในการสอน  ว่าทัศนวัสดุช่วยการปาฐกถาได้มาก


           เพลโต นักปราชญ์ชาวกรีก ได้ย้ำถึงความสำคัญของคำพูดที่ใช้กันนั้นว่า  เมื่อพูดไปแล้วอะไรเป็นความหมายที่อยู่เบื้องหลังสิ่งนั้น  จึงได้กระตุ้นให้ใช้วัตถุประกอบเพื่อช่วยให้เข้าใจได้ดีขึ้น


           โจฮันน์  อะมอส  คอมินิอุส  (Johannes Amos comenius ค.ศ. 1592 - 1670)  เป็นผู้ที่พยายามใช้วัตถุ  สิ่งของช่วยในการสอนอย่างจริงจังจนได้รับเกียรติว่าเป็นบิดาแห่งโสตทัศนศึกษา  ท่านผู้นี้เป็นพระในนิกายโปรแตสแตนท์  ในตำแหน่งสังฆราชแห่งโมราเวีย  เยอรมัน  ท่านมีแนวคิดในเรื่องวิธีการสอนใหม่  โดยได้ย้ำความสำคัญของสิ่งของ  ของจริง  ในการสอน  และได้รวบรวมหลักการสอนจากประสบการณ์ที่ทำการสอนมาถึง  40 ปี  คอมินิอุสได้แต่งหนังสือสำคัญ ๆ ไว้มากมาย ที่สำคัญยิ่งคือ  หนังสือ Obis Sensualium Pictus หรือโลกในรูปภาพ  ซึ่งพิมพ์ครั้งแรกในปี ค.ศ. 1685  เป็นหนังสือที่ใช้มากและมีอิทธิพลมาก  ใช้รูปภาพเป็นหัวใจของเรื่องมีรูปภาพประกอบการเรียนถึง 150 รูป  บทเรียนบทหนึ่ง  จะมีรูปภาพประกอบรูปหนึ่ง  เรื่องต่าง ๆ ที่มีในหนังสือ เช่น พระเจ้า  อากาศโลก  ต้นไม้ เป็นต้น


           ธอร์นไดค์  นักจิตวิทยาการศึกษาชาวอเมริกัน  ที่ใช้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีทางการศึกษาประกอบหลักการทางจิตวิทยา  เขาได้เริ่มสร้างห้องทดลองทางจิตวิทยาเกี่ยวกับสัตว์  ในชณะที่เขายังเป็นนักศึกษาอยู่  ต่อมาได้ร่วมเป็นอาจารย์สอน ในมหาวิทยาลัยโคลัมเบียในปี 1898  และได้ใช้ชีวิตเกี่ยวกับวิทยาศาสตร์เบื้องต้นการใช้เทคโนโลยีทางการศึกษา  โดยได้ทดลองทางจิตวิทยาเกี่ยวกับการตอบสนองของสัตว์และมนุษย์ ในปี ค.ศ.  1912  เขาได้ออกแบบสื่อการสอน  เพื่อให้ตอบสนองเรื่องความแตกต่างระหว่างบุคคล  โดยเฉพาะอย่างยิ่งการสอนแบบโปรแกรม  จึงได้ชื่อว่า  เป็นคนแรกที่ริเริ่มเทคโนโลยีการศึกษาแนวใหม่


             บี  เอฟ  สกินเนอร์  เป็นผู้ใช้แนวคิดใหม่ทางจิตวิทยาเกี่ยวกับสิ่งเร้าและผลตอบสนองโดยคำนึงถึงธรรมชาติ ของมนุษย์  เขาได้ทำการทดลองกับสัตว์โดยฝึกเป็นขั้นๆ  เป็นผู้ที่มีชื่อเสียง  ในการสอนแบบโปรแกรม  และเป็นผู้ที่คิดเครื่องช่วยสอน  ได้เป็นผลสำเร็จเป็นคนแรก  แนวคิดทางเทคโนโลยีการศึกษาปัจจุบัน  ได้รากฐานมาจากแนวความคิดของสกินเนอร์เป็นส่วนมาก


Constructivist Theory (ทฤษฎีคอนสตรัคติวิสต์)



          ทฤษฎีที่นำมาเป็นรากฐานสำคัญในการสร้างความรู้ของผู้เรียน คือ ทฤษฎีคอนสตรัคติวิสต์  (Constructivist Theory) เป็นทฤษฎีที่ว่าด้วยการสร้างความรู้ของผู้เรียน ซึ่งถ้าพิจารณาจากรากศัพท์ “Construct” แปลว่า “สร้าง” โดยในที่นี้หมายถึงการสร้างความรู้โดยผู้เรียนนั่นเอง

          ทฤษฎีคอนสตรัคติวิสต์ เชื่อว่า การเรียนรู้ หรือการสร้างความรู้ เป็นกระบวนการที่เกิดขึ้นภายในของผู้เรียน โดยที่ผู้เรียนเป็นผู้สร้างความรู้ โดยการนำประสบการณ์หรือสิ่งที่พบเห็นในสิ่งแวดล้อมหรือสารสนเทศใหม่ที่ได้รับมาเชื่อมโยงกับ ความรู้ความเข้าใจที่มีอยู่เดิม มาสร้างเป็น ความเข้าใจของตนเอง หรือ เรียกว่า โครงสร้างทางปัญญา (Cognitive structure) หรือที่เรียกว่า สกีมา (Schema) ซึ่งนั่นคือ ความรู้ นั่นเอง ซึ่งอาจมิใช่เป็นเพียงการจดจำสารสนเทศมาเท่านั้น แต่จะประกอบด้วย โดยที่แต่ละบุคคลนำประสบการณ์เดิม หรือความรู้ความเข้าใจเดิมที่ตนเองมีมาก่อน มาสร้างเป็นความรู้ความเข้าใจที่มีความหมายของตนเองเกี่ยวกับสิ่งนั้นๆ ซึ่งแต่บุคคลอาจสร้างความหมายที่แตกต่างกัน เพราะมีประสบการณ์ หรือ ความรู้ความเข้าใจเดิมที่แตกต่างกัน

          กลุ่มแนวคิดคอนสตรัคติวิสต์ (Constructivism) เชื่อว่า การเรียนรู้ เป็นกระบวนการสร้างมากกว่า การรับความรู้ ดังนั้น เป้าหมายของการจัดการเรียนการสอนจะสนับสนุนการสร้างมากกว่าความพยายามในการถ่ายทอดความรู้ ดังนั้น กลุ่มแนวคิดคอนสตรัคติวิสต์ จะมุ่งเน้นการสร้างความรู้ใหม่อย่างเหมาะสมของแต่ละบุคคล และเชื่อว่าสิ่งแวดล้อมมีความสำคัญในการสร้างความหมายตามความเป็นจริง (Duffy and Cunningham, 1996)

          วิธีการที่นำมาใช้ในการจัดการเรียนการสอน มีหลักการที่สำคัญว่า ในการเรียนรู้ มุ่งเน้นให้ผู้เรียนลงมือกระทำในการสร้างความรู้ หรือเรียกว่า  Actively construct มิใช่ Passive receive ที่เป็นการรับข้อมูล หรือสารสนเทศ และพยายามจดจำเท่านั้น

          กลุ่มแนวคิดคอนสตรัคติวิสต์ ปรากฏแนวคิดที่แตกต่างกันเกี่ยวกับการสร้างความรู้ หรือการเรียนรู้ ทั้งนี้เนื่องมาจากแนวคิดที่เป็นรากฐานสำคัญซึ่งปรากฏจากรายงานของนักจิตวิทยาและนักการศึกษา คือ Jean Piaget นักจิตวิทยาพัฒนาการชาวสวิส และ Lev Vygotsky ชาวรัสเซีย ซึ่งแบ่งเป็น 2 กลุ่ม คือ
  • กลุ่มแนวคิดคอนสตรัคติวิสต์เชิงปัญญา (Cognitive constructivism)
  • กลุ่มแนวคิดคอนสตรัคติวิสต์เชิงสังคม (Social constructivism)


ทักษะชีวิตและงานอาชีพ สำหรับการเรียนรู้ในศตวรรษที่ 21



          ทักษะชีวิตและงานอาชีพ (Life and Career Skills) ประกอบด้วยองค์ประกอบสำคัญในด้านต่างๆ 
ดังต่อไปนี้

       1.  ความยืดหยุ่นและการปรับตัว (Flexibility and Adaptability) ได้แก่

  • การปรับตัวเพื่อรับการเปลี่ยนแปลง (Adapt to Change) โดย (1) ปรับตัวตามบทบาทหน้าที่ ความรับผิดชอบและบริบทตามช่วงเวลาที่กำหนด และ (2) ปรับตัวเพื่อการเปลี่ยนแปลงบรรยากาศของการทำงานในองค์กรที่ดีขึ้น
  • เกิดความยืดหยุ่นในการทำงาน (Be Flexible) โดย (1) สามารถหลอมรวมผลสะท้อนของงานได้อย่างมีประสิทธิภาพ (2) เป็นผู้นำที่สร้างสรรค์ให้เกิดผลเชิงบวกกับการทำงาน และ (3) มีความรู้ความเข้าใจในการสร้างความสมดุลและความเสมอภาคอย่างรอบด้าน เพื่อก่อให้เกิดการเปลี่ยนแปลงในเชิงสร้างสรรค์ของการทำงาน

        2.  เป็นผู้มีความคิดริเริ่มและเป็นผู้นำ (Initiative and Self-Direction) ได้แก่

  • การจัดการด้านเป้าหมายและเวลา (Manage Goals and Time) โดย (1) กำหนดเป้าหมายได้ชัดเจนบนฐานความสำเร็จตามเกณฑ์ที่กำหนด (2) สร้างความสมดุลในเป้าหมายที่กำหนด (ทั้งในระยะสั้นและระยะยาว) และ (3) ใช้เวลาและการจัดการให้เกิดประสิทธิภาพสูงสุดในการทำงาน
  • การสร้างงานอิสระ (Work Independently) โดยกำกับติดตาม จำแนกวิเคราะห์ จัดเรียงลำดับความสำคัญ และกำหนดภารกิจงานอย่างมีอิสระปราศจากการควบคุมจากภายนอก
  • เป็นผู้นำที่มีประสิทธิภาพในตนเอง (Be Self-Directed Learners) โดย (1) มุ่งมั่นสู่ความเชี่ยวชาญทั้งทางด้านทักษะ ความรู้และขยายผลสู่ความเป็นเลิศ (2) เป็นผู้นำเชิงทักษะขั้นสูง มุ่งสู่ความเป็นมืออาชีพ (3) เป็นผู้นำในการเรียนรู้ตลอดชีวิต (Lifelong Learning) และ (4) สามารถสะท้อนผลและเก็บเกี่ยวประสบการณ์จากอดีตมุ่งสู่เส้นทางแห่งความก้าวหน้าในอนาคต

        3.  ทักษะทางสังคมและการเรียนรู้ข้ามวัฒนธรรม (Social and Cross-Cultural Skills) ได้แก่

  • ประสิทธิผลเชิงปฏิสัมพันธ์ร่วมกับผู้อื่น (Interact Effectively with Others) โดย (1) รอบรู้ในการสร้างประสิทธิภาพ จังหวะเวลาที่เหมาะสมในการฟัง-การพูดในโอกาสต่างๆ และ (2) สร้างศักยภาพต่อการควบคุมให้เกิดการยอมรับในความเป็นผู้นำทางวิชาชีพ
  • การสร้างทีมงานที่มีคุณภาพ (Work Effectively in Diverse Teams) โดย (1) ยอมรับในข้อแตกต่างทางวัฒนธรรมและภารกิจงานของทีมงานที่แตกต่างกันหลากหลายลักษณะ (2) เปิดโลกทัศน์และปลุกจิตสานึกเพื่อมองเห็นการยอมรับในข้อแตกต่าง สามารถมองเห็นคุณค่าในความแตกต่างเหล่านั้น (3) พึงระลึกเสมอว่าข้อแตกต่างเชิงสังคมและวัฒนธรรมนั้น สามารถนามาสร้างสรรค์เป็นแนวคิดใหม่ๆให้เกิดขึ้นได้ โดยการคิดค้นนวัตกรรมเพื่อการสร้างงานอย่างมีคุณภาพ

       4.  การเพิ่มผลผลิตและการรู้รับผิด (Productivity and Accountability) ได้แก่

  • การจัดการโครงการ (Manage Projects) โดย (1) กำหนดเป้าหมายให้ชัดเจนเพื่อมุ่งสู่ความสำเร็จของงาน และ (2) วางแผน จัดเรียงลำดับความสำคัญของงานและบริหารจัดการให้เกิดผลลัพธ์ที่มุ่งหวัง
  • ผลผลิตที่เกิดขึ้น (Produce Results) โดยสร้างผลผลิตที่มีคุณภาพสูง โดยมีจุดเน้นในด้านต่างๆได้แก่ (1) การทำงานทางวิชาชีพที่สุจริต (2) สามารถบริหารเวลาและบริหารโครงการได้อย่างมีประสิทธิภาพ (3) เน้นภารกิจงานในเชิงสหกิจ (Multi-tasks) (4) การมีส่วนร่วมอย่างแข็งขัน (5) นำเสนอผลงานได้อย่างมืออาชีพ และ (6) ยอมรับผลผลิตที่เกิดขึ้นด้วยความชื่นชม

        5.  ภาวะผู้นำและความรับผิดชอบ (Leadership and Responsibility) 
  • หมายถึง ความเป็นตัวแบบและเป็นผู้นำคนอื่น (Guide and Lead Others) โดย (1) ใช้ทักษะการแก้ไขปัญหาระหว่างบุคคลได้ เพื่อนำพาองค์การก้าวบรรลุจุดมุ่งหมาย (2) เป็นตัวกลางหรือผู้ประสานงานที่มีประสิทธิภาพ สามารถชี้นำและนำพาองค์การก้าวสู่ผลลัพธ์ที่พึงประสงค์ (3) ยอมรับความสามารถของคณะทางานหรือผู้ร่วมงานที่มีความแตกต่างกัน และ (4) เป็นแบบอย่างในพฤติกรรมที่พึงประสงค์ ผู้อื่นยอมรับ


แนวคิดในการใช้เทคโนโลยีส่งเสริมการศึกษาในศตวรรษที่ 21




  1. การใช้เทคโนโลยีอย่างครบวงจรในการพัฒนาสมรรถนะสำหรับทักษะในศตวรรษที่ 21

          ความรู้สำหรับเนื้อหาหลักเป็นสิ่งที่มีความสำคัญ แต่ไม่มีความยั่งยืนสำหรับโลกในภาวะที่มีการแข่งขัน แม้ว่านักเรียนจะมีความรู้เกี่ยวกับสาระหลักในแต่ละรายวิชา แต่นักเรียนยังไม่ได้รับการเตรียมพร้อมสำหรับการเข้าสู่องค์กรหรือตลาดงาน ซึ่งขึ้นอยู่กับการใช้คงามรู้ของนักเรียนในการสื่อสาร ทำงานร่วมกับผู้อื่น วิเคราะห์ สร้างสรรค์ ริเริ่ม และแก้ปัญหา ซึ่งทั้งหมดนี้ควรใช้เทคโนโลยีออย่างครบวงจรในการพัฒนาทักษะในศตวรรษที่ 21

    2.  การใช้เทคโนโลยีอย่างครบวงจรในการสนับสนุนการเรียนการสอนและการเรียนรู้แนวใหม่

          เพื่อให้ทันต่อโลกที่มีการเปลี่ยนแปลง โรงเรียนต้องเอาจริงเอาจังและมีบทบาท รวมทั้งการส่งเสริมโอกาสในการเรียนรู้ของนักเรียนและโอกาสในการประยุกต์ใช้ความรู้และทักษะในลักษณะที่มีความหมาย (Meaningful)  ดังนั้น ต้องใช้เทคโนโลยีอย่างครบวงจรในการสนับสนุนการเรียนรู้และการเรียนการสอนแนวใหม่อย่างเป็นรูปธรรม แนวทางการเรียนการสอนแบบใช้การวิจัยเป็นฐาน

    3.  การใช้เทคโนโลยีอย่างครบวงจรในการสนับสนุนระบบการศึกษาที่เข้มแข็ง

          เพื่อให้โรงเรียนและชั้นเรียนมีประสิทธิภาพ ครูและผู้บริหารจะต้องได้รับการฝึกอบรมเกี่ยวกับการใช้เครื่องและการพัฒนาความสามารถเกี่ยวกับทักษะในศตวรรษที่ 21 ดังนั้น จำเป็นต้องใช้เทคโนโลยีอย่างกว้างขวางสำหรับการปรับมาตรฐานและการประเมิน หลักสูตรและการเรียนการสอน การพัฒนาความเป็นมืออาชีพ สิ่งแวดล้อมทางการเรียนรู้ และการบริหารจัดการ

อนุชา โสมาบุตร

วันอังคารที่ 14 ตุลาคม พ.ศ. 2557

ครูไทยในอนาคตและครูในศตวรรษที่ 21



            ครูในศตวรรษที่ 21 จะต้องสนใจในเทคโนโลยีต่างๆ ที่มีเพิ่มมากขึ้นในศตวรรษที่21 มีการปรับการเรียนการสอนอย่างบูรณาการมีนวัตกรรม ICT ที่มีคุณสมบัติทางด้านเทคโนโลยี โดยใช้ระบบเครือข่ายสังคมออนไลน์ยุคใหม่ (Social Network ) มาสนับสนุนการเรียนรู้และการบริหารจัดการต่างๆ ทั้งด้าน วิชาการ บุคคล งบประมาณและการบริหารงานทั่วไป เพื่อพัฒนาคุณภาพเด็กยุคใหม่ด้วยสารสนเทศรอบด้าน โรงเรียนที่มีความพร้อมสูงจัดแหล่งเรียนรู้ด้วยระบบ E-Classroom, E-Learning,E-Library, E-office, E-StudentและE-Service เพื่อพัฒนาการเรียนการสอนด้วยเทคโนโลยีการจัดการห้องเรียน ห้องสมุด การเรียนการสอน และสื่อสังคมสมัยใหม่สามารถยกระดับสู่คุณภาพสถานศึกษายุคใหม่ ซึ่งจะเป็นสิ่งที่มีประสิทธิภาพสร้างความเท่าเทียมกันทางการศึกษา

จุดมุ่งหมายสู่ครูในอนาคตแห่งศตวรรษที่ 21
  1. ครูสามารถใช้ เครื่องคอมพิวเตอร์ชนิด PC หรือ Macintosh ถ้าเป็นเครื่อง PC แต่ต้องมีขนาด 386 ขึ้นไป ซึ่งมีความจุของหน่วยความจำสูง ถ้าเป็นชนิด Pentium ได้/สามารถใช้ Tablet ในการจัดการเรียนการสอน
  2. ครูมีการใช้ Modem ซึ่งเป็นตัวเชื่อมโยงรับ ส่งและแปลงสัญญาณภาพและเสียงระหว่างเครื่องคอมพิวเตอร์และเครือข่ายคอมพิวเตอร์ขนาดความเร็ว 14.4 kbps (14,000 bps) หรือ 28.8 kbps (28,000 bps) (bps = bite per seconds) 
  3. ครูสามารถจัดโปรแกรมสื่อสารและโปรแกรมแอปพลิเคชั่นอินเตอร์เน็ต ที่สามารถจับภาพและตัวหนังสือได้ แต่ถ้าต้องเสริมการฟังเสียง เห็นสีสันและการเคลื่อนไหว
          ดังนั้นการจัดการเรียนการสอนของครูสู่ศตวรรษที่ 21จึงจำเป็นอย่างยิ่งที่ฝึกให้นักเรียนใช้เทคโนโลยีในการสืบค้นข้อมูลในการเรียนรู้ เพื่อให้นักเรียนสามารถปฏิบัติได้จริงเพราะการที่นักเรียนได้ฝึกประสบการณ์หรือลงมือปฏิบัติเองจะทำให้เด็กเกิดการเรียนรู้ด้วยตัวเอง เช่น ปิรามิดแห่งการเรียนรู้


  • การเรียนในห้องเรียน (Lecture) นั่งฟังบรรยาย จะจำได้เพียง 5%
  • การอ่านด้วยตัวเอง (Reading) จะจำได้เพิ่มขึ้นเป็น 10%
  • การฟังและได้เห็น (Audiovisual) เช่น การดูโทรทัศน์ ฟังวิทยุ จำได้ 20%
  • การได้เห็นตัวอย่าง (Demonstration) จะช่วยให้จำได้ 30%
  • การได้แลกเปลี่ยนพูดคุยกัน (Discussion) เช่น การพูดคุยแลกเปลี่ยนความรู้กันในกลุ่ม จะช่วยให้จำได้ถึง 50%
  • การได้ทดลองปฏิบัติเอง (Practice doing) จะจำได้ถึง 75%
  • การได้สอนผู้อื่น (Teaching) เช่น การติว หรือการสอน จะช่วยให้จำได้ถึง 90%

          ดังนั้นครูไทยในอนาคตและครูในศตวรรษที่ 21 จึงต้องเรียนรู้เทคโนโลยเีพิ่มขึ้น เลิกใช้การเรียนการสอนแบบเดิมที่ยืนอธิบายหนา้กระดานให้นักเรียนฟังแล้วสั่ง การบ้าน แต่ครูต้องใช้เทคโนโลยีและนวัตกรรมที่ทันสมัยมาใช้เพื่อใหนักเรียนฝึกปฏิบัติกิจกรรมเอง โดยที่ครูคอยให้คำแนะนำหรือเป็นที่ปรึกษาของนักเรียนแทน


ห้องเรียนในศตวรรษที่ 21

         
          ภาพแห่งการใช้เทคโนโลยีและอินเทอร์เน็ต ที่ไม่อาจเลือนไปในวิวัฒนาการแห่งการศึกษา ซึ่งจากประวัติศาสตร์ที่ผ่านมานั้น การศึกษาได้เป็นส่วนหนึ่งในการยกระดับคุณภาพชีวิต แต่อย่างไรก็ตามในช่วงการขยายตัวของยุคแห่งข้อมูลข่าว สาร (information age) อย่างในปัจจุบันนั้นการเรียนรู้ก็ยิ่งมีความสำคัญมากขึ้นกว่าแต่ก่อน

          ย้อนหลังไปตั้งแต่ยุคกรีกโบราณ มาจนถึงยุคดิจิตอลในศตวรรษที่ 21 นี้ เป้าหมายอย่างหนึ่งที่สำคัญที่สุดของมนุษยชาติก็คือ การถ่ายทอดความรู้ และการสร้างสังคมให้ดีขึ้น ซึ่งเราก็ได้เห็นอย่างชัดเจนแล้วว่า ภาคการศึกษากำลังปรับเปลี่ยน กระบวนการพื้นฐานที่สำคัญในประวัติศาสตร์ จากการที่โรงเรียนต่างๆ กำลังก้าวสู่ยุคดิจิตอล และการเข้ามาของระบบอีเลิร์นนิ่งในห้องเรียน ตลอดจนการทำงาน และสนทนาเป็นกลุ่มแบบออนไลน์ (online discussion group)

          การใช้อีเลิร์นนิ่ง เครื่องคอมพิวเตอร์แบบพกพา ระบบเครือข่ายไร้สายและเว็บ ทำให้เด็กนักเรียนตั้งแต่ระดับประถม ไปจนถึงผู้ใหญ่ ได้รับความรู้และทักษะในการเป็นส่วนหนึ่งในยุคดิจิตอล ซึ่งเป็นจุดพลิกผัน จากการที่เรายึดติดกับตำราเรียนเล่มเก่า ซึ่งบางครั้งบางคราว เป็นเล่มเดียวกันกับเมื่อสมัยพ่อแม่ของเรา โดยที่ผ่านมานั้น สิ่งเหล่านี้ดูจะเป็นเรื่องปกติ แต่มาถึงยุคปัจจุบันนี้ ดูเหมือนจะไม่สามารถตามทันความต้องการข้อมูลข่าวสาร ในยุคโลกาภิวัฒน์นี้เสียแล้ว

          และเทคโนโลยียุคใหม่เหล่านี้ ได้กลายเป็นเครื่องมือชิ้นสำคัญ ที่จะเปลี่ยนรูปแบบการเรียนรู้ขององค์กรธุรกิจ โรงเรียน มหาวิทยาลัยที่ต่างก็ได้หันมาใช้อินเทอร์เน็ต และโซลูชันแบบออนไลน์ เพื่อปรับปรุงวิธีการเรียน และลดค่าใช้จ่ายตลอดจนการบริหารจัดการที่มีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น
         

Environment Learning
          Environment Learning คือ สภาพแวดล้อมทางการเรียนรู้ สิ่งแวดล้อมทางการศึกษา บรรยากาศการเรียนการสอน ซึ่งเป็นปัจจัยอันหนึ่งที่จะส่งเสริมการเรียนรู้ ในศตวรรษที่ 21 ห้องเรียนควรจะเป็นแบบใด


          แนวคิดการจัดการศึกษาในศตวรรษที่ 21 นักการศึกษาส่วนใหญ่ให้ความสนใจกับ ทฤษฏีการเรียนรู้แบบสร้างสรรค์นิยม (Constructivist Learning) โดยเชื่อว่า "ความรู้เกิดขึ้นเมื่อผู้เรียนสามารถสร้างความรู้ที่เป็นของตนเองขึ้นมาจากความรู้ที่มีอยู่เดิมหรือจากความรู้ที่ได้รับเข้ามาใหม่" ดังนั้นห้องเรียนในศตวรรษที่ 21 ต้องเปลี่ยนแปลงโดย
  1. มีการอำนวยให้ผู้เรียนเกิดความคิดสร้างสรรค์ (Creative) ผู้สอนต้องให้ผู้เรียนได้ลงมือปฏิบัติและสร้างความรู้โดยเกิดจากความเข้าใจของผู้เรียนเอง
  2. เน้นให้ผู้เรียนมีส่วนร่วมในการเรียนมากขึ้น (Active Learning) สร้างให้เกิดการเรียนรู้แบบร่วมมือ (Cooperative Learning) และการเรียนรู้แบบช่วยเหลือกัน (Collaborative Learning) ทำให้ผู้เรียนมีความสุขในสังคมเครือข่ายผู้เรียน
  3. ผู้สอนเปลี่ยนบทบาทจาก Teacher เป็น Facilitator หรือผู้ให้คำแนะนำโดยให้ผู้เรียนสามารถเรียนรู้โดยการค้นคว้าอย่างอิสระ (Independent Investigation) จากการจัดการเรียนการสอนโดยใช้ ICT เป็นฐาน

          จากที่กล่าวมาทั้งหมดข้างต้นจะเห็นได้ว่า ครูผู้สอนในยุคศตวรรษที่ 21 จะต้องพัฒนาความรู้ของตนเองเป็นอย่างมากโดยเฉพาะความรู้ในการประยุต์ใช้เทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสารมาเป็นเครื่องมือในการจัดการเรียนการสอน เพื่อให้การจัดการเรียนการสอนสามารถทำได้อย่างมีประสิทธิภาพและผู้เรียนเกิดประสบการณ์ทางการศึกษาอย่างสูงสุด

ทักษะด้านสารสนเทศ สื่อ และเทคโนโลยี ในศตวรรษที่ 21

          ทักษะด้านสารสนเทศ สื่อ และเทคโนโลยี (Information, Media and Technology Skills)
มีองค์ประกอบสำคัญดังต่อไปนี้

  1. การรู้เท่าทันสารสนเทศ (Information Literacy) ประกอบด้วย

  • การเข้าถึงและการประเมินสารสนเทศ (Access and Evaluate Information) โดย (1) เข้าถึงสารสนเทศได้อย่างมีประสิทธิภาพ (ด้านเวลา) และเกิดประสิทธิผล (แหล่งข้อมูลสารสนเทศ) และ (2) ประเมินสารสนเทศได้อย่างมีวิจารณญาณตามสมรรถนะที่เกิดขึ้น
  • การใช้และการจัดการสารสนเทศ (Use and Manage Information) โดย (1) เพิ่มประสิทธิภาพการใช้สารสนเทศอย่างสร้างสรรค์และตรงกับประเด็นปัญหาที่เกิดขึ้น (2) จัดการกับสารเทศได้อย่างต่อเนื่อง จากแหล่งข้อมูลที่มีอยู่มากมายหลากหลาย และ (3) มีความรู้พื้นฐานที่จะประยุกต์ใช้สารสนเทศตามกรอบแห่งคุณธรรมจริยธรรมที่มีปัจจัยเสริมอยู่รอบด้าน
    
      2. การรู้เท่าทันสื่อ (Media Literacy) ประกอบด้วย



  • ความสามารถในการวิเคราะห์สื่อ (Analyze Media) โดย (1) เข้าใจวิธีการใช้และการผลิตสื่อเพื่อให้ตรงกับเป้าประสงค์ที่กำหนด (2) สามารถใช้สื่อเพื่อตอบสนองต่อความแตกต่างของปัจเจกชน รู้คุณค่าและสร้างจุดเน้น รู้ถึงอิทธิพลของสื่อที่มีต่อการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมของผู้บริโภคสื่อ และ (3) มีความรู้พื้นฐานที่จะประยุกต์ใช้สื่อได้ตามกรอบแห่งคุณธรรมจริยธรรมที่มีปัจจัยเสริมอยู่รอบด้าน
  • ความสามารถในการผลิตสื่อสร้างสรรค์ (Create Media Products) โดย (1) มีความรู้ความเข้าใจต่อการใช้สื่ออย่างสร้างสรรค์และเหมาะสมตามคุณลักษณะเฉพาะของตัวสื่อประเภทนั้นๆ และ (2) มีความรู้ความเข้าใจต่อการใช้สื่อได้อย่างมีประสิทธิภาพ และสนองต่อความแตกต่างในเชิงวัฒนธรรมอย่างรอบด้าน


     3. การรู้ทันไอซีที (ICT: Information Communication and Technology Literacy) ประกอบด้วย



  • ประสิทธิผลของการประยุกต์ใช้เทคโนโลยี (Apply Technology Efficiency) โดย (1) ใช้เทคโนโลยีเป็นเครื่องมือเพื่อการวิจัย การจัดการองค์กร การประเมินและการสื่อสารทางสารสนเทศ (2) ใช้เทคโนโลยีดิจิทัล (คอมพิวเตอร์, PDAs, Media Players etc.) ในการสื่อสารและการสร้างเครือข่าย รวมทั้งการเข้าถึงสื่อทางสังคม (Social Media) ได้อย่างเหมาะสม (3) มีความรู้พื้นฐานในการประยุกต์ใช้ ICT ได้ตามกรอบแห่งคุณธรรมจริยธรรมที่มีข้อมูลหลากหลายรอบด้าน

สื่อการสอนในศตวรรษที่ 21

สื่อการสอน

          เป็นเครื่องมือของผู้สอนที่มักใช้ในการถ่ายทอดเนื้อหาสาระให้แก่ผู้เรียน สื่อในปัจจุบันนั้นจะเป็นสื่ออิเล็กทรอนิกส์ ทั้งเอกสารสิ่งพิมพ์ (.doc .ppt .pdf) ภาพ (.png .gif .jpg) มัลติมีเดีย (.swf) เสียง (.wav .mp3) วีดิโอ (.avi .mov .swf .mp4) รวมถึง อินเทอร์เน็ต วิกิ บล็อก และการสนทนา


สื่อการสอนและเทคโนโลยีเว็บ

          สื่ออิเล็กทรอนิกส์ในรูปแบบดังกล่าวสามารถค้นหา และแบ่งปันกันผ่านเครือข่ายอินเทอร์เน็ตด้วยเทคโนโลยีเว็บ 2.0 ที่มีเว็บแวร์เป็นเครื่องมือในการใช้งานทุกรูปแบบ


สื่อสังคม

          แหล่งสำคัญของสื่อดังกล่าวในปัจจุบันมาจากสื่อสังคม (Social Media) และการสร้างสื่อดังกล่าวมักใช้เครื่องมือในเว็บ 2.0


เครื่องมือเว็บ 2.0

          สื่อที่สร้างแล้วนิยมแบ่งปันแลกเปลี่ยนกัน โดยมีแหล่งให้บริการและเครื่องมือเว็บ 2.0 มากมาย     ที่เป็นที่รู้จักและใช้กันมากได้แก่ slideshare, youtube, teachertub,e wikispaces, wikipedia, blogger, wordpress, google apps, flickr, picasa เป็นต้น

วันพฤหัสบดีที่ 17 กรกฎาคม พ.ศ. 2557

การเรียนรู้ในศตวรรษที่ 21 ในทรรศนะของข้าพเจ้า


         ศตวรรษที่ 21 สถานการณ์โลกมีความแตกต่างจากศตวรรษที่ 20 และ 19 ระบบการศึกษา ต้องมีการพัฒนาเพื่อให้สอดคล้องกับภาวะความเป็นจริง
         ในประเทศสหรัฐอเมริกาแนวคิดเรื่อง "ทักษะแห่งอนาคตใหม่ : การเรียนรู้ในศตวรรษที่ 21" ได้ถูกพัฒนาขึ้น โดยภาคส่วนที่เกิดจากวงการนอกการศึกษา ประกอบด้วย บริษัทเอกชนชั้นนำขนาดใหญ่ เช่น บริษัทแอปเปิ้ล บริษัทไมโครซอฟ บริษัทวอล์ดิสนีย์ องค์กรวิชาชีพระดับประเทศ และสำนักงานด้านการศึกษาของรัฐ รวมตัวและก่อตั้งเป็นเครือข่ายองค์กรความร่วมมือเพื่อทักษะการเรียนรู้ในศตวรรษที่ 21 (Partnership for 21st Century Skills) หรือเรียกย่อๆว่า เครือข่าย P21
        หน่วยงานเหล่านี้มีความกังวลและเห็นความจำเป็นที่เยาวชนจะต้องมีทักษะสำหรับการออกไปดำรงชีวิตในโลกแห่งศตวรรษที่ 21 ที่เปลี่ยนไปจากศตวรรษที่ 20 และ 19 จึงได้พัฒนาวิสัยทัศน์และกรอบความคิดเพื่อการเรียนรู้ในศตวรรษที่ 21ขึ้น สามารถสรุปทักษะสำคัญอย่างย่อๆ ที่เด็กและเยาวชนควรมีได้ว่า ทักษะการเรียนรู้และนวัตกรรม หรือ 3R และ 4C ซึ่งมีองค์ประกอบ ดังนี้
  • 3 R ได้แก่ Reading (การอ่าน), การเขียน(Writing) และ คณิตศาสตร์ (Arithmetic) และ
  • 4 C (Critical Thinking - การคิดวิเคราะห์, Communication-การสื่อสาร Collaboration-การร่วมมือ และ Creativity-ความคิดสร้างสรรค์ รวมถึงทักษะชีวิตและอาชีพ และทักษะด้านสารสนเทศสื่อและเทคโนโลยี และการบริหารจัดการด้านการศึกษาแบบใหม่ 

       ความคิดเห็นของข้าพเจ้า


       ในปัจจุบันโลกของเรามีการเปลี่ยนแปลงทางด้านนวัตกรรมและเทคโนโลยีอย่างรวดเร็ว จนทำให้เทคโนโลยี่ต่างๆ เข้ามามีบทบาทกับการเรียนรู้เป็นอย่างมาก แต่การศึกษาของเรานั้นพัฒนาได้ไม่ทันกับความเปลี่ยนแปลงของโลกเทคโนโลยี ซึ่งในอนาคตข้างหน้าอาจจะสร้างปัญหาขึ้นมาได้ 

         ซึ่งในการแก้ปัญหานั้นควรจะมีหลายๆ ฝ่ายในการให้ความสนันสนุนกัน เช่น 
  • ครูในสถานศึกษาต่างๆ ควรให้คำแนะนำกับผู้เรียน เน้นให้ผู้เรียนนำความรู้ที่ได้ไปประยุกต์ใช้ในชีวิตประจำวันเพื่อประโยชน์ส่วนตนและส่วนรวม 
  • ครูควรส่งเสริมให้ผู้เรียนศึกษาค้นคว้าหรือเรียนรู้ด้วยตนเอง เพื่อสร้างทักษะต่างๆ ขึ้นมา ให้สามารถอยู่ในสังคมของการเรียนรู้ในศควรรษที่ 21 ได้
  • ผู้เรียนควรค้นคว้าหาความรู้ด้วยตนเองอย่างสม่ำเสมอ เพื่อเพิ่มทักษะให้แก่ตัวผู้เรียนเอง เช่น ทักษะการคิดวิเคราะห์ ทักษะการอ่าน ทักษะการเขียน เป็นต้น ซึ่งทักษะต่างๆ เหล่านี้ถือว่ามีความสำคัญกับการเรียนรู้ในศตวรราที่ 21 เป็นอย่างมาก
โดย...นายอมรเทพ  ยาทิพย์